Part I- İç Denetimin Temelleri

Bölüm A: İç Denetimin Temelleri (%35)

1. İç Denetimin Amacını Uluslararası İç Denetim Standartlarına göre tanımlamak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. İç denetim fonksiyonunun genel amaçlarını ve faydalarını açıklamak

b. İç denetim fonksiyonunun etkinliğine katkıda bulunan koşulları tanımlamak

2. İç denetim iradesini ve yönetim kurulu ile iç denetim yöneticisinin sorumluluklarını açıklamak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. İç denetim fonksiyonunun yetkisi, rolü ve sorumluluklarını açıklamak

b. İç denetim iradesinin oluşturulması veya güncellenmesinde yönetim kuruluna yardımcı olma konusunda iç denetim yöneticisinin rolünü açıklamak

c. İç denetim fonksiyonunun yetki, rol ve sorumluluklarının belirlenmesinde yönetim kurulunun ve üst yönetimin rolünü açıklamak

3. İç denetim yönetmeliğinin gerekliliklerini tanımak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Uluslararası İç Denetim Standartları tarafından gerekli kılınan bileşenleri tanımlamak 

b. Yönetmeliğin yönetim kurulu ve üst yönetimle müzakere edilmesinin öneminin farkında olmak

c. Yönetim kurulu onayının öneminin farkında olmak

4. İç denetim fonksiyonunun sağladığı güvence ve danışmanlık hizmetleri arasındaki farkları yorumlamak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Güvence hizmetlerini tanımlamak

b. Sınırlı ve makul güvence arasındaki farkı açıklamak

c. Danışmanlık hizmetlerini tanımlamak

d. Danışmanlık hizmetlerinin doğası ve kapsamının nasıl belirlendiğini açıklamak

e. Belirli bir bağlamda hangi tür hizmetin (güvence veya danışmanlık) uygun olduğunu belirlemek

5. İç denetim fonksiyonu tarafından yürütülen güvence hizmetlerinin türlerini açıklamak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Risk ve kontrol değerlendirmelerini açıklamak

b. Üçüncü taraf ve sözleşme uyum denetimlerini açıklamak

c. BT güvenlik ve gizlilik denetimlerini açıklamak

d. Performans ve kalite denetimlerini açıklamak

e. Operasyonel, mali ve mevzuat uyum denetimlerini açıklamak

f. Organizasyon kültürü denetimlerini açıklamak

g. Yönetim raporlama süreci denetimlerini açıklamak

6. İç denetim fonksiyonu tarafından yürütülen danışmanlık hizmetlerinin türlerini açıklamak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Risk ve kontrol eğitimlerinin sağlanmasında iç denetçinin rolünü tanımlamak

b. İç denetçinin sistem tasarımı ve geliştirilmesindeki rolünü tanımlamak

c. İç denetçinin durum tespit hizmetlerindeki (due diligence) rolünü tanımlamak

d. İç denetçinin veri gizliliğinin sağlanmasındaki rolünü tanımlamak

e. İç denetçinin karşılaştırmalı değerlendirme (benchmarking) sürecindeki rolünü tanımlamak

f. İç denetçinin iç kontrol değerlendirmelerindeki rolünü tanımlamak

g. İç denetçinin süreç haritalandırma süreçlerindeki rolünü tanımlamak

7. İç denetim fonksiyonunun bağımsızlığının zedelenebileceği durumları belirlemek 

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. İç denetim yöneticisinin işlevsel hiyerarşideki yerinin uygun olmadığı durumları belirlemek

b. İç denetim bağımsızlığının korunmasında yönetim kurulunun sorumluluğunu tanımlamak

c. İç denetim yöneticisinin, iç denetimin bağımsızlığının zedelendiği ya da zedelendiği yönünde algı oluştuğu durumlarda yönetim kuruluna sorunu iletmek de dâhil olmak üzere, iç denetimin bağımsızlığını sağlamak ve korumak konusundaki, sorunluluğunu tanımlamak 

d. Bütçe kısıtlamalarının iç denetim faaliyetlerini sınırlayabileceği durumları belirlemek

e. Kapsam sınırlamaları veya erişim kısıtlamalarının etkilerini açıklamak

8. İç denetim fonksiyonunun kurumun risk yönetim sürecindeki rolünü tanımak 

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. IIA’nın Üçlü Hat Modelini ifade etmek

b. İç denetim fonksiyonunun bağımsızlığını zedeleyebilecek birinci ve ikinci hat sorumluluklarını belirlemek

c. İç denetçilerin birinci veya ikinci hat sorumluluklarını üstlendiklerinde veya üstlendikleri yönünde algı oluştuğunda uygulanması gereken koruma önlemlerini tanımlamak

Bölüm B: Etik ve Profesyonellik (%20)

1. Dürüstlük sergilemek

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Etik ikilemlerle veya zorlu durumlarla karşılaşıldığında nasıl dürüstlük ve mesleki cesaret sergilenmesi gerektiğini açıklamak

b. Tüm durumlarda yasal ve profesyonel davranışın nasıl uygulanması gerektiğini açıklamak

2. Bir iç denetçinin tarafsızlığının zarar görüp görmediğini değerlendirmek

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Görevlerde öz değerlendirme ve aşinalık önyargısının etkilerini değerlendirmek

b. Çıkar çatışmasının ortaya çıkabileceği durumları analiz etmek

3. Objektifliği teşvik eden politikaların ve objektifliğe ilişkin zedelenmeleri azaltmaya yönelik potansiyel seçeneklerin analiz edilmesi

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. İç denetçilerin yeniden atanmasının gerekli olduğu durumları değerlendirmek

b. Bir görevin yürütülmesinin veya gözetiminin dışarıdan temin edilmesinin uygun olduğu durumları değerlendirmek

c. Zedelenmelerin ne zaman açıklanması gerektiğini belirlemek

d. Hediye, ödül veya iyilik kabul etmenin uygunsuz olduğu durumları tanımak

4. İç denetim fonksiyonunun sorumluluklarını yerine getirmek için gerekli bilgi, beceri

ve yetkinlikleri (geliştirilen ya da temin edilen) uygulamak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Etkili mesajlar, raporlar, toplantılar ve sunumlar için yazılı ve sözlü iletişim becerilerini kullanmak

b. Karmaşık sorunları ele almak ve yenilikçi çözümler üretmek için eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerini uygulamak

c. Çeşitli kaynaklardan bilgi toplamak ve çeşitli konularda bilgi birikimini genişletmek için araştırma becerilerini kullanmak

d. Çatışmaları yönetmek, takım arkadaşları ve paydaşlarla etkili bir şekilde iş birliği yapmak için ikna ve müzakere becerilerini kullanmak

e. Güven ve itibar oluşturmak için ilişki kurma becerilerinin kullanılması

f. Değişen ortamlarda başarılı olmak için değişim yönetimi becerilerini kullanmak

g. Yeni bilgileri keşfetmek ve sürekli öğrenmeyi teşvik etmek için merak göstermek

h. Bir iç denetçinin sürekli mesleki gelişimi sürdürmesini gerektiren durumları değerlendirmek

Bölüm C: Yönetişim, Risk Yönetimi ve Kontrol (%30)

1. Kurumsal yönetişim kavramını açıklamak 

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Yönetim kurulu, üst yönetim, iç denetim fonksiyonu ve diğer güvence sağlayıcıların rollerini açıklamak

b. Yönetişim çerçevelerini, ilkelerini ve modellerini tanımak

2. Kurum kültürünün genel kontrol ortamı ve her bir göreve ilişkin risk ve kontroller üzerindeki etkisinin farkına varmak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Kurum kültürü ve kontrol ortamını tanımlamak

b. Görev risk ve kontrollerini tanımlamak

c. Kurumun karar verme süreçlerinin yönetişim, risk yönetimi ve kontrol süreçleri üzerindeki etkisini tanımak

3. Etik ve uyumla ilgili sorunların farkına varmak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Kurum için geçerli etik, yasal ve uyum gerekliliklerini belirlemek

b. Kurumun etik çerçevesi içinde iç denetçinin rolünü tanımak

4. Risk türlerinin temel kavramlarını yorumlamak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Stratejik, operasyonel, finansal, uyum, itibar, çevre, sürdürülebilirlik ve sosyal sorumluluk risk türlerini birbirinden ayırt etmek

b. Doğal risk ile artık risk arasındaki farkı karşılaştırmak ve ayırt etmek

5. Risk yönetim sürecinin temel kavramlarını yorumlamak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Risk yönetimini tanımlamak

b. Kurumun risk iştahı ve risk toleransını tanımak

c. Risk yönetimi döngüsünün unsurlarını değerlendirmek

d. Kurumun belirlenmiş risklere verdiği yanıtları değerlendirmek

6. Kurumsal süreç ve fonksiyonlarda risk yönetimini tarif etmek

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Risk yönetim süreçlerinin tasarımını ve etkinliğini değerlendirmek

b. Risk yönetim çerçevesi kullanmanın amacını ve faydasını açıklamak

7. İç kontrol kavramlarını ve kontrol türlerini yorumlamak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. İç kontrollerin amacını açıklamak

b. Önleyici, tespit edici ve düzeltici kontroller gibi kontrol türlerini açıklamak ve değerlendirmek

c. Riskleri azaltmak için uygun kontroller önermek

8. Finansal ve finansal olmayan iç kontrollerin tasarımı, etkinliği ve verimliliğinin önemini tanımak 

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. İç kontrollerin tasarım ve etkinliğini gözden geçirmek

b. İç kontrol çerçevesi kullanmanın amacını ve faydasını açıklamak

Bölüm D: Suiistimal Riskleri (%15)

1. Suiistimal riskleri ve türlerine dair kavramları açıklamak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Suistimal üçgeni kavramlarını açıklamak: motivasyon (dürtü), fırsat ve rasyonelleştirme

b. Suistimal risklerini tanımak

c. Yaygın suistimal şablonlarını belirlemek

2. Bir görev sırasında suiistimal risklerinin özellikle dikkate alınmasının gerekip gerekmediğini belirlemek

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Bir görevi planlarken suistimal risklerini dikkate almak

b. Suiistimal riskine önemli ölçüde maruziyeti bulunabilecek süreçleri değerlendirmek

3. Suistimal olasılığını ve kurumun suistimal risklerini nasıl tespit edip yönettiğini değerlendirmek

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Kurumun suiistimal risk yönetim süreçlerini değerlendirmek

b. Kurumsal ve süreç düzeyinde suiistimal işaretlerini (red flags) tespit edip değerlendirmek

c. İç denetçinin bir görevi yürütürken tespit edilen suiistimal işaretlerini

(red flags) raporlamadaki rolünü anlamak

4. Suiistimalin önlemesi ve tespitine ilişkin kontrolleri tarif etmek 

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. Üst yönetim felsefesinin (tone at the top) suistimal ihtimali üzerindeki etkisini anlamak

b. Görevler ayrılığı ilkesinin (segregation of duties) uygun şekilde uygulamasını fark etmek

c. Yetki seviyelerinin suiistimali nasıl önleyebileceğini anlamak

d. Suiistimalin tespiti için ihbar hatları, mutabakatlar ve gözden geçirme

gibi yaygın kullanılan kontrolleri anlamak

5. Suiistimal soruşturmasına yönelik teknikleri ve iç denetim fonksiyonunun bu bağlamdaki rolünün farkında olmak

Aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

a. İç denetim fonksiyonunun suiistimal soruşturmasındaki rolünü tanımlamak

b. Mülakat tekniklerini açıklamak

c. Soruşturma tekniklerini açıklamak

d. Suiistimal test yöntemlerini açıklamak

e. İç denetçilerin suiistimal soruşturmacılarıyla iş birliği yapma ve onlar tarafından yapılan risk değerlendirmelerini, önceki soruşturmaları, soruşturma eğilimlerini ve ihbarları gözden geçirme fırsatlarının farkına varmak